33 jaar lang bouwt een postbode zonder kunst- of architectuuropleiding onverstoord aan zijn paleis. ‘s Avonds, in het licht van een olielamp. Een gekkie. Of toch een genie? Zijn noeste arbeid is ruim honderd jaar later te bewonderen in Hauterives.
Droompaleis in de Drôme
Als je door het departement Drôme in de regio Auvergne-Rhône-Alpes reist, mag het Palais Idéal eigenlijk niet ontbreken op je reisroute. Het bouwwerk is op zichzelf al uniek, maar het verhaal erachter maakt het nog specialer.
Het Palais Idéal du Facteur Cheval (het ideale paleis van postbode Cheval) is namelijk gebouwd door iemand die niks van kunst of bouwen weet, maar met zijn werk uiteindelijk wel mensen als Picasso en Dalí inspireert. Officieel is het naïeve kunst: kunst gemaakt door een autodidact. En misschien is postbode Cheval ook wel een beetje naïef als hij begint aan zijn project. Maar het pakt verrassend goed uit.
Ferdinand Cheval: postbode en paleisbouwer
Ferdinand Cheval is eind 19e eeuw plattelandspostbode in de Drôme en hij loopt dagelijks zo’n 32 tot 43 kilometer om post te bezorgen in verschillende dorpjes. In april 1879 struikelt hij over een bijzondere steen die hij mee naar huis neemt. Hij vindt de steen zo interessant dat hij de volgende dag teruggaat om meer stenen te zoeken. Het blijkt het begin van het bouwwerk.
Eerst verzamelt hij de stenen in zijn tuin. Al snel wordt het een hele stapel, want hij neemt soms wel 40 kilo stenen mee van zijn postronde. Het liep uit de hand. En dus begint Cheval iets te creëren. Eerst een waterval die hij met schelpen opleukt. De mensen om hem heen vinden het mooi, dus de postbode gaat door.
33 jaar bouwen aan het Palais Idéal du Facteur Cheval
33 jaar. 10.000 dagen. 93.000 uur. Hij heeft het zelf in de gevel van Palais Idéal gebeiteld. Na iedere postronde neemt hij stenen mee. Eerst in zijn zakken, dan in een mand en uiteindelijk in een kruiwagen. In de avond bouwt hij zijn paleis, vaak in het licht van een olielamp. Sommige materialen ontvangt postbode Cheval per post (hoe toepasselijk). Zijn neef in Marseille stuurde schelpen.
In eerste instantie vinden de mensen Cheval vooral een gekkie, maar dat slaat om in trots als er in 1887 de eerste journalisten naar Hauterives komen en er zelfs internationale publicaties verschijnen. Vanaf 1905 is het paleis geopend voor het publiek. Het is dan nog niet eens klaar. Directeur Frédéric Legros vertelt dat er in de zomer van 1905 gemiddeld zo’n 50 bezoekers per dag kwamen.
Cheval rondt zijn werk af in 1912. En de waardering groeide: Picasso maakte tekeningen van het Palais Idéal, Salvador Dalí raakte gefascineerd door de kruiwagen, en zo waren er nog meer.
Wat zie je in het Palais Idéal in Hauterives
Het is 26 meter lang, 14 meter breed en 12 meter hoog. Het is nooit een bewoond paleis geweest; daarvoor is het te klein en het was ook vooral een kunstproject. Het is dan ook zeker geen rechttoe rechtaan ontwerp.
De postbode was een creatieve man. Hij liet zich inspireren door de ansichtkaarten en tijdschriften die hij bezorgde. En zo is een bijzondere mix van elementen in het paleis ontstaan. Er is van alles in verwerkt: een hindoetempel, een Zwitsers chalet, Egyptische tekeningen, struisvogels, een ijsbeer. Het is daarom ook echt een leuk bezoek, want er is veel te ontdekken.
Aan de oostkant vind je de Tempel van de Natuur met twee fonteinen, aan de noordkant een bos met dieren en aan de westkant een ode aan reizen met miniatuurgebouwen uit de hele wereld. Genoeg te zien, ook voor kinderen. Frédéric wijst verschillende details aan: “En zie je hoe hij steeds behendiger werd?” Ik kan de ontwikkeling in vaardigheden goed terugzien: Cheval weet steeds gedetailleerder, steeds beter te bouwen.
De tombe die Cheval na zijn paleis ook nog bouwt
Cheval startte zijn project toen hij 43 was, hij was 76 toen het af was. Maar hij was nog niet klaar. Hij wilde namelijk het liefst ook in zijn paleis begraven worden met zijn vrouw, maar dat liet de regelgeving niet toe. Dus bouwde hij op de begraafplaats van Hauterives zijn graftombe: Tombeau du Silence et du Repos Sans Fin (de tombe van de Stilte en de Eindeloze Rust). De graftombe vind je op een kwartiertje lopen van Palais Idéal en hier zie je goed hoe verfijnder de postbode werkte. Alle kennis die hij in die 33 jaar heeft opgedaan, is hier perfect toegepast. (Google Maps locatie)
Je kunt het Palais Idéal du Facteur Cheval het hele jaar door bezoeken. Voor actuele openingstijden en tickets verwijs ik je graag naar deze website. Je kunt er ook een audiotour bij nemen en dat raad ik je wel aan, want dan gaat het verhaal veel meer leven. Er zijn ook gratis rondleidingen, maar op het moment van schrijven zijn die er alleen in het Frans.
Het paleis organiseert trouwens het hele jaar door activiteiten: kleine beeldententoonstellingen, speurtochten voor kinderen en concerten. Mika trad er zelfs ooit op.
Gecharmeerd van het verhaal van de postbode? Regisseur Nils Tavernier maakte de film L’incroyable histoire du facteur Cheval, met Jacques Gamblin in de hoofdrol als Cheval en Laetitia Casta als zijn vrouw. De film volgt hoe Cheval van een gewone postbode uitgroeit tot de bouwer van een van de vreemdste paleizen van Frankrijk. Helaas niet op Netflix, dus het is wel even een zoektocht als je ‘m wilt zien.
Meer Frankrijk inspiratie?
Handige links voor je Frankrijk trip
- Accommodatie. Favorieten blijven toch Booking.com en Campspace. Verblijf je het liefst in een hostel? Check Hostelworld.
- Activiteiten. De leukste tours en activiteiten boek je bij GetYourGuide en Viator. Voor ‘gratis’ wandeltours kun je bij Freetour en GuruWalk terecht, en voor fietstours moet je bij Baja Bikes zijn. En op de site vanRue des Vignerons vind je allerlei wijntours en proeverijen.
- Attracties en musea. Bij Tiqets krijg je met de kortingscode KIMOPREIS22 5% korting op musea en attracties.
- Autohuur. Ik huur het liefst bij EasyTerra en Sunny Cars vanwege hun all-inclusive / worry-free aanbod. Liever wat meer opties vergelijken? Kijk bij Discover Cars.
- Reisgidsen. Ik houd van de praktische gidsen van Lonely Planet, te koop bij onder andere Bol en Amazon.
- Simkaart. Pas op voor onverwachte hoge bel- en internetkosten. Koop een lokale simkaart ter plekke of regel er eentje online via Airalo.
- Trein en bus. Reis met NS International naar Frankrijk. En reserveer bussen en treinen met Busbud, 12Go of Omio.
- Verzorgde reizen. Liever compleet verzorgd op vakantie? De keuze is reuze: van ANWB vakanties en TUI tot Sawadee, of liever de Vakantie Discounter, Sunweb of D-reizen?
- Vliegtickets. Kijk sowieso bij Transavia, maar vergelijk je opties! Check in ieder geval Momondo en Kiwi.
- Yoga retreat. Of: ga op yoga retreat in Frankrijk!
Sommige links op deze site zijn affiliate links. Als jij iets via zo’n link koopt, ontvang ik mogelijk een commissie.
Ik bezocht Palais Idéal du Facteur Cheval op uitnodiging van Auvergne-Rhône-Alpes Tourisme. Zij gaven mij volledige redactionele vrijheid.
